Plastiki zeiltocht vraagt aandacht voor plastic afval in onze oceanen

Door Arend Zwaneveld

Geregeld lees je zorgwekkende nieuwsberichten over het lot van onze planeet. Een van deze 'stille rampen' is de zorgwekkende hoeveelheid plastic in onze zeeën en oceanen, en hoe slecht al dit plastic is voor dieren, plankton en uiteindelijk ook voor de mens. Niet direct iets om over te schrijven op Gooodstuff! dus!

De overtocht van de Plastiki: avontuurlijke oversteek in een catamaran van PET-flessen

Terwijl in Nederland grote en kleine schepen het Amsterdamse  IJ opvaren voor SAIL 2010, heeft een andere boot na een lange tocht over de Stille Oceaan recent aangelegd aan het andere eind van de wereld: Sydney, Australië.

De plastiki is een prachtige zeewaardige zero-emission catamaran uitgerust met de modernste snufjes. Wat hem pas echt bijzonder maakt, is dat de boot voor het grootste deel gemaakt is van plastic afval, zo bestaan de drijvers uit plastic flessen. Hieraan dankt de boot zijn naam, die daarnaast verwijzing is naar de Kon-Tiki... deze boot werd in 1947 gebouwd door de Noorse schrijver en avonturier Thor Heyerdahlom om een punt te maken: vér voordat Columbus de oversteek maakte van Europa naar de Nieuwe Wereld waren er volgens hem al hele groepen mensen van Zuid Amerika naar de Polynesische Eilanden gereisd op eenvoudige vlotten.

De Plastiki en de Kon-Tiki: zelfde overtocht, andere boodschap

Ook de Plastiki wil met haar avontuurlijke overtocht een punt maken: de hoeveelheid plastic afval in onze oceanen is gigantisch en hoopt zich op in draaikolken, waarvan de grootste zich bevindt in het Noorden van de Stille Oceaan.

Milieuorganisaties beschouwen de draaikolk van afval als de grootste vuilnisbelt ter wereld. Uit een inventarisatie van de Amerikaanse milieuorganisatie Ocean Conservancy, die onder meer de stranden schoonmaakt met vrijwilligers, blijkt dat het zeezwerfvuil voor ongeveer 80 procent afkomstig is van het land. Een inventarisatie van de drijvende afvalberg:

• 13 procent bestaat uit plastic wegwerpflessen
  
• 9 procent bestaat uit plastic zakken en verder miljoenen
  
• rietjes, ballonnen, deksels van milkshakebekers,
  
• in zee geraakt strandspeelgoed zoals frisbees,
  
• touw en vislijnen,
• sixpack-plastics, plastic zakken, nylon koorden,
• kunststofzeilen van stuk gewaaide landbouwkassen, 
• lege vaatjes met landbouwchemicaliën,
  
• verloren teenslippers, minuscule plastic snippers,
  
• stukken tandenborstel en balpendopjes 
  

Bron: Volkskrant, 26 juli 2008

Plastiki boodschap gaat verder dan plastic flessen: Cradle to Cradle (C2C)

De hoeveelheid plastic afval in onze oceanen is het volgens de Plastiki-zeilers het gevolg van een "ontwerpfout in onze leefwijze die verder nergens in de natuur voorkomt: lineaire afvalstromen". We zullen ons afval meer moeten beschouwen als grondstof of -nog beter- bij het ontwerpen en produceren van onze spullen al rekening moeten houden met het hergebruik van de gebruikte materialen. Dit principe van "ontwerpen voor hergebruik" wordt ook wel Cradle-to-Cradle genoemd: in plaats van het huidige lineaire "wieg-tot-graf" ontwerp- en productieproces gaan produceren met het oog op gebruik van "wieg-tot-wieg" .

Cradle to Cradle is iets anders dan recycling

De bekendste voorbeelden van recycling zijn hergebruik van papier in kranten en het gebruiken van plastic in huisvuilcontainers en hectometerpaaltjes langs de weg. Dit is een stap in de goede richting, maar in de praktijk zijn deze voorbeelden van een 'tweede leven', en dus niet meer dan 'uitstel van het moment wegooien'.

Wat doen instanties eraan?

Uit een Volkskrant artikel d.d. 26 juli 2008 wordt al snel duidelijk dat dit landenoverstijgende probleem geen eigenaar kent. Een ovezicht van de reacties van de belangrijkste partijen die iets met dit probleem te maken hebben of zouden moeten hebben: 

• De Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) - plastic in de oceanen is niet onze verantwoordelijkheid
  
• Nederlands ministerie van Milieubeheer- het probleem overstijgt Nederland
  
• De Europese Commissie - geen bewijs voor de erbst van het probleem
  
• Milieubureau van de VN - het begint bij de consument in de supermarkt... wel zijn we van plan ism het Australische Clean Up the World een boottocht te organiseren om aandacht voor dit probleem te vragen en bewustworden te creëren.
  

Wat kunnen technici doen?

Volgens wetenschappers Jan van Franeker en Hans van Weenen is het opruimen van de oceanen "Technisch niet haalbaar... En als het al kan, is het bovenal zeer kostbaar." Een van de belangrijkste De reden is dat de hoeveelheid afval dan wel heel groot is, maar de oceanen nóg veel groter. Daarnaast lijkt het me best lastig te voorkomen dat er tijdens het schoonmaken van de oceaan geen dieren in de 'grote stofzuiger' terecht komen!

Wat wetenschappers en producenten wél kunnen doen is afbreekbaar plastic uitvinden! Op popconcerten worden al steeds vaker biologisch afbreekbare bekers gebruikt.

Een groep Nederlandse architecten heeft ook een inspirerende toepassing van al het plastic in de draaikolk van de Stille Oceaan: een "Recycled Island":

Wat kunnen consumenten doen?

Geen rampverhaal op Gooodstuff! zonder een paar goeie tips om zelf iets te kunnen betekenen voor onze planeet. Om de hoeveelheid plastic in de oceanen te verminderen kun je onder andere het volgende doen:

• Laat geen plastic slingeren
  zéker niet langs het stand, maar ook niet in de Amsterdamse grachten: die monden tenslotte uiteindelijk oók uit op zee.
  Extra goed: andermans rondslingerende plastic (zwerf-)afval opruimen!
  
• Gebruik zo min mogelijk plastic zakken
  hergebruik plastic zakken zo vaak mogelijk
• Koop een échte boodschappentas, van katoen, jute of leer
  Volgens een oproep van Edward Norton (National Geographic) zijn er steeds meer steden die het verstrekken van plastic zakken verbieden!
  Ook als je je plastic zakken thuis netjes in de prullenbak doet, kan er altijd een keer ergens een zak van een vuilnishoop afwaaien!

• Gebruik plastic zakken van afbreekbaar composteerbaar plastic

• Ga voor voor meer tips over het reduceren van je plasticverbruik naar MilieuCentraal
  

Heb je zelf nog ideeën om de hoeveelheid plastic afval in onze oceanen te verminderen of ken je een initiatief dat in dit artikel vermeld had moeten worden? Neem dan contact op met onze redactie!

In onze webshop

Merken die op een trendy manier stoffen hergebruiken: Boross tassen, Natur-Elle etuis, knisperdoekjes, knuffeldoekjes en speendoekjes.

Bron

(Volkskrant, 26 juli 2008)

Interessante links

Plastiki

• http://www.greenfudge.org/2010/07/13/plastiki-100-days-at-sea-to-highlight-plastic-pollution-and-overfishing/
  
• http://www.theplastiki.com/faqs/
• http://en.wikipedia.org/wiki/Kon-Tiki
  

Cradle to Cradle

• http://nl.wikipedia.org/wiki/Cradle_to_Cradle
• http://www.storyofstuff.com/ - Website en gelijknamig boek over Cradle to Cradle

Videobeelden

• http://www.doemaarduurzaam.nl/content/video/plastic-afvalberg-stille-oceaan
• http://www.eenvandaag.nl/gezondheid/35298/zee_vol_plastic
• http://www.ted.com/tal ks/lang/eng/capt_charles_moore_on_the_seas_of_plastic.html
  
• http://www.greenfudge.org/2009/11/06/scary-plastic-numbers-from-discover-magazine/
• http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/afleveringen/30458986/  (2007, Cradle to Cradle)

Duurzame plastic zakken

• Edward Norton zegt "nee" tegen plastic zakken in de supermarkt:  ‘Bag the bag’!
  

• http://www.milieucentraal.nl/pagina.aspx?onderwerp=Composteerbaar%20kunststof

Afval in de Oceaan

• http://www.recycledisland.com/
  
• http://www.zeilen.nl/jachtclub/helena-cristina/troep/10382
• http://exit7.wordpress.com/2009/01/18/vuilnisbelt-in-de-stille-oceaan-2x-zo-groot-als-amerika/
• http://en.wikipedia.org/wiki/Great_Pacific_Garbage_Patch
• http://www.greenfudge.org/2009/11/06/scary-plastic-numbers-from-discover-magazine
  
• http://awesome.good.is/transparency/web/0905/trans0509throughthegyre.html